Pontos
9-13 EYLÜL… İZMİR KİMDEN, NASIL KURTULDU?

Tamer Çilingir Tarih 13 Eylül 1922… Son kalan Rum ve Ermeni varlığını da yok etmek için resmen ateşe verilir koca bir kent… Ege’nin incisi İzmir ateşler içinde kavrulur, yanar… 2 milyon 600 bin metrekarelik bir alanda 20 binden fazla ev, işyeri, hastane, kilise ve okullar yok edilir, ateşler içinde binlerce insan yanarak son nefeslerini verir… Yaşanan planlı bir hareketle yapılmış korkunç bir katliamdır… Ama o kibriti çakanlar, alçakça ve vahşice çıkardıkları ‘yangını’n sorumluluğunu üstlenmez… İzmir’i yakanlar ve ölenler bilir…

Read More

SAMSUN’DAN ARTVİN’E 1869 SALNAMESİNDE PONTOS VE LAZİSTAN

Tamer Çilingir Vilayet Salnameleri Osmanlı İmparatorluğu Valiliklerinin yayımladıkları resmi il yıllıklarıdır. Samsun, Ordu, Giresun, Tokat, Amasya, Trabzon, Gümüşhane, Rize ve Artvin illerini kapsayan Trabzon Vilayet Salnameleri 1869-1904 yılları arasında 22 kez yayınlanmıştır. Coğrafi, toplumsal, ekonomik ve kültürel bilgilerin yanış ıra nüfusa dair resmi sayılar da içermektedirler.  1993 yılında Kudret Emiroğlu’nun Latin alfabesiyle düzenlediği salnameler Trabzon İli ve İlçeleri Eğitim, Kültür ve Sosyal Yardımlaşma Vakfı tarafından yayınlanmıştır. 1869 yılında yayınlanan ilk salname, ileriki yıllarda yayınlanan salnamelerle kıyaslandığında çok az bilgi…

Read More

PONTOS RUM SOYKIRIMI’NDA HACI BEKTAŞ DERGAHI’NIN NASIL BİR ROLÜ OLDU?

Mahsuni Gül SADIK VİCDANİ ve AİLESİ’NE DAİR Sadık Vicdani ve ailesine değinmeden önce birkaç hususa değinmekte yarar var. Öncelikle yakın tarihimiz de bizim tesbit edebildiğimiz kadarıyla iki Sadık Vicdani var. İlki, tasavvufi ve dini eserlerinin yanı sıra şiirler de kaleme alan önemli edebiyatçı Sadık Vicdani. Diğeri ise yakın bir dönem de Mucur Askeri Şube Başkanlığı’nda bulunmuş olan Sadık Vicdani. Biz bu karalamamız da Mucur Askeri Şube Başkanı olan Sadık Vicdani’ye ve ailesi vesilesiyle Bektaşi Dergahı Şeyhi Cemalettin Çelebi’nin ‘Milli…

Read More

LEFTER’İN HEM SURATINDA HEM YÜREĞİNDE PATLAYAN TOKAT: SUS GAVUR

                          Sedat Kaya Bağırıyordu polislerin hocası: Ulan sizi Anadolu’dan sürdük, İzmir’de denize döktük.. Buradan da atacağız! Oysa milyonlar farklı bağırırdı. “Ver Lefter’e.. Yazsın deftere!. Futbolseverler böyle bağırırdı tribünlerde. Gazeteler böyle yazardı. Pası verdin mi Lefter’e, topu yollardı filelere. Milyonlar onun müthiş futbolunu ayakta alkışlardı. Çünkü Lefter Küçükandonyadis sadece Fenerbahçe’nin değil Milli Takımımızın da yıldızıydı. Ay-yıldızlı formanın nice zaferinde O’nun imzası vardı. 50 kez giymişti o formayı. 23…

Read More

ORDU SAVCI VE KAYMAKAMININ AHLAKSIZLIKLARI VE RUM OKULU BASKINI

Tamer Çilingir Aşağıda Pontos’ta 100 yıl önce yaşanmış olan Pontos Rum Soykırımı’nın adım adım yaklaştığını belgeleyen bir hikayeye tanık olacaksınız. Dönemin Ordu (kaza) ilinde görev yapan memurların nasıl bir ahlaka sahip olduklarını ve ortaya çıkan ahlaksızlıklarını ört bas etmek için başvurdukları yöntemlerin ise tanıdık olduğunu göreceksiniz. Konu: Rum Okulu’na baskın… Yer: Ordu Tarih: 7 Şubat 1916 Kaynak: Adnan Yıldız’ın SAVCININ EVİNDE KAYMAKAMIN ALEMİ ve RUM OKULU BASKINI başlıklı makalesi… Belgeler: Polis Zabit Varakası 1 Polis Zabit Varakası 2 Jandarma…

Read More

ERMENİ SOYKIRIMINDA KARADENİZ’E ÇUVALLARLA ATILAN İNSANLIK

Tamer Çilingir 1876’dan 1923 yıllarına kadar yaşanan süreçte Ermeni, Süryani ve Rumlar soykırımına uğratılmıştır, yok edilen sürgün edilen bu halkların ardından tek ulus, tek din temeli üzerinde yeni bir devlet inşa edilmiştir. Bu soykırım, 1915’e, 24 Nisan’a sığdırılacak bir soykırım değil. 1876 ile 1923 yılları arasında Osmanlı vatandaşı olarak bilinen 4.5 milyon Hristiyan hayatlarını kaybetti, binlerce yıldır yaşadıkları topraklarından sürgün edildi. Bu sürecin başlangıç dönemi olan 1876 dönemi, Osmanlı’nın Batılı devletlerce hasta adam ilan edildiği ve Osmanlı feodalizminin artık…

Read More

PASKALYA İÇİN YUNANİSTAN’A GİTTİLER, GERİ DÖNEMEDİLER

Melike Çapan 1964’te yaşanan ‘zorunlu göç’ hem İstanbul’daki hem Yunanistan’daki Rumların belleğinde canlı bir travma olarak yer tutuyor. Yanında bir valizle sınır dışı edilen 12 bin 387 Rum vatandaştan biri olan Büyükadalı Hristos Arvanitis oğlu Sthatis Arvanitis, 54 yıl önce yaşananlarla ilgili olarak “İnsanların aklında hep şu vardı; Yunanistan’a gideceğiz, bu fırtına dindikten 1-2 sene sonra geriye döneceğiz. Fakat öyle şeyler olmadı” diyor. 15 Ağustos 1964’ten bu yana Atina’da yaşadığını belirten Arvanitis, babasının İstanbul’a bir daha hiç dönemediğini, kendisinin de 1980’li yıllardan sonra gelebildiğini söylüyor….

Read More

ALMANYA’NIN BAŞKENTİ BERLİN’DE PONTOS GERÇEĞİ KONUŞULDU

Leyla Poyraz / BERLİN Araştırmacı yazar Tamer Çilingir Karadeniz’de bugün aşırı Türk milliyetçiliğinin yaşanmasının sebebinin 100 yıl önce 3 bin yıllık Pontos kültürünün ve hayatının bitirilmesini hedefleyen Pontos Rum/Helen soykırımı olduğunu söyledi. 19 Mayıs 1919’un Pontos’ta yaşayan 1 milyonun üzerindeki Rum/Helen açısından soykırımı ilanı anlamına geldiğini vurgulayan Çilingir, Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkar çıkmaz ilk işlerinden birinin çete lideri Topal Osman ile görüşmek olduğunu söyledi. Çilingir soykırımın arkasında Mustafa Kemal ve yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin Kemalist ideolojisi olduğunu söyledi. Almanya’nın Berlin…

Read More

GUERNİCA

Tamer Çilingir 26 Nisan 1937 tarihini takip eden günlerde dünya ajanslarına İspanya’nın Bask bölgesindeki Guernica kasabasının Almanlarca bombalandığı haberi düştü. Dünya kamuoyunda pek yankı uyandırmadı. Franko, Basklıların kendi şehirlerini yaktıklarını duyurdu önce. Ardından Almanlar o gün o hava sahasında uçaklarının seyrettiğini ama içlerinde bomba taşımadıklarını açıkladılar. Namuslu gazetecilerin, olan bitene dair yazı işlerine yolladıkları bilgiler ise haber merkezlerinde bekletildi. MİNİMUM MALZEME, MAKSİMUM YIKIM Almanlar, hava savaşı konusunda yeni taktikler ve silahlar deniyorlardı. Ancak bunun için deney yapılması gerekiyordu. Deney…

Read More

PONTOS VE AMELE TABURLARI

Osmanlı hükümeti, Temmuz-Ağustos 1914’de, 18-40 yaş arası Rum erkeklerinden ”Amele Taburları” oluşturarak onları sistematik olarak ölüme sürükledi. Bu uygulamaya maruz kalanlar insanlık dışı koşullarda çalışıyorlar ve açlık ve bitkinlikten kitleler halinde ölüyorlardı. Osmanlı Ordu Komutanlığı, Bağdat demiryolu yapımında Rus ve İngiliz esirlerin yanısıra, kendi vatandaşı olan Hristiyanları da angaryaya tabi tutmuştu. Eski bir ”Amele Taburu” askeri olan Pontos Rumu Dimitris Tsirkinidis, ölmeden kısa bir süre önce, 1961’de yayınladığı anılarında şöyle diyordu: ”Beni, Eylül 1916’da, Pontos’un en güneyindeki köyüm Apturahmali’de…

Read More