SELANİK’TE TÜRKÇE’DE PONTOS RUM SOYKIRIMI YAYINCILIĞI PANELİ

Leyla Poyraz / SELANİK

Osmanlı ve Cumhuriyetin kuruluş sürecinde yaşanan Pontos Rum soykırımının Türkçe kitaplarda yayınlanması Selanik’te düzenlenen bir panelle tartışıldı.

Panelde Pontos Rum soykırımında 353 bin insanın hayatını kaybetmesi, Hristiyan Rumların sürgün edilmesi ve geride kalanların zorla Müslümanlaştırılıp Türkleştirilmesinin Türkçe kitaplarla anlatımının yapılmasının devletin baskısını nasıl artırdığı anlatıldı.

Prof. Konstantinos Fotiadis’in Belge Yayınları’ndan bu ay çıkan Pontos Rum Soykırımı adlı kitabın da tanıtıldığı panele yazar Fotiadis, Belge Yayınları sahibi Ragıp Zarakolu ve Pontos Gerçeği kitabının yazarı Tamer Çilingir katıldı. Panelde çevirmenliği Theodoros Pavlidis yaptı.

“Hafızada Hak ve Yükümlülükler’ adlı panel, Selanik’te açılan Pontos’un çok kapsamlı sergi binasında 5 Mayıs Cumartesi günü düzenlendi.

Fotiadis, sadece sürgün edilen Pontoslu Rumların Yunanistan’da kamuoyunu aydınlatma çalışmalarını yürütmediğini, daha önce yayınladıkları çeviri kitaplarıyla Belge Yayınları’nın bu konuda büyük katkılarının olduğunu, Pontos Gerçeği kitabının yazarı Tamer Çilingir’in de Türkiye’den bir kişi olarak konuyla ilgili yazan ilk araştırmacı aydın olduğuna dikkat çekti.

Konstantinos Fotiadis, Trabzon Maçka Livera’dan Tamer Çilingir’in hayatının önemli bir bölümünde politik faaliyetleri sebebiyle Türkiye’de cezaevinde kaldığını, sürgün olarak bugün İsviçre’de yaşamını sürdürdüğünü söyledi. Prof. Fotiadis, kamuoyunu aydınlatan kitaplar yayınladıkları için bombalanma, kitapların toplatılması ve birçok davayla karşı karşıya kalan Belge Yayınları’nın sahibi Ragıp Zarakolu’nun da İsveç’te bir sürgün olarak yaşadığını dile getirdi.

Yunanistan’da daha önce yayınlanan kitabının Türkçe’ye Attila Tuygan tarafından çevrilerek, Sait Çetinoğlu’nun önsözüyle Belge Yayınları’ndan çıkmasının kendisi için çok gurur verici olduğunu söyleyen Fotiadis, Pontoslu Rumların yaşadıklarının aktarılmasında bunun önemini vurguladı.

Yayıncı Ragıp Zarakolu da Belge Yayınları açısından Pontoslu Rumların ve diğer Hristiyan nüfusların soykırımına ilişkin kitapların yayınlanmasının önemine değindiği konuşmasında yayınevinde karşılaştıkları zorlukları anlattı. Yorgos Andreadis’in kitaplarının Türkçe’ye kazandırılması sürecinde büyük baskılarla karşılaştıklarını söyleyen Zarakolu, “Yayınevinin bombalanmasına varan baskılar yaşadık. Daha önce karşılaşmadığımız baskıları yaşayınca devletin bakış açısında Pontos Rum soykırımının anlatılmasının, kamuoyuna aktarılmasının ne kadar önemli olduğunu anladım. Bizim yaşadıklarımız bile Pontos ve Kçüük Asya’da yaşananları anlayabilmek için yeterliydi’ dbirçok yeri gezdim, devletin yaptıklarının izleiye konuştu.

Zarakolu konuşurken salonda bulunan Yorgo Andreadis’in eşi Koukas ve Alexander Andreadis de duygu dolu ifadelerle paneli izledi.

Zarakolu konuşmasını devletin tabu haline getirdiği Pontos Rum soykırımının daha fazla anlatılabilmesi için yayınevi olarak çalışmalarını sürdüreceklerini belirterek bitirdi.

Türkiye’de kalan Müslümanlaştırılmış Rum ailelerinin çocuklarından olan Tamer Çilingir de Pontos Rum soykırımının tanınması konusunda Yunanistan’da ve dünyanın birçok ülkesinde çalışmalar yürüten herkese teşekkür ederek konuşmasına başladı. Türkiye’de ilkokuldan başlayarak Yunanların düşman olduğunun anlatıldığını söyleyen Çilingir, düşmanların ayrıca Ermeniler, Bulgarlar, Araplar ve Ruslar olduğunun vurgulandığının, Türkiye’nin resmi devlet politikasının eğitimde “Türkün Türk’ten başka dostu yok’ ana fikrinin empoze edildiğini ifade etti.

Ekonomik ve kültürel zenginlikleri olan Rumların, Ermenilerin ve Süryanilerin Osmanlı’dan başlayarak yok edilmesinin hedeflendiğine dikkat çeken Çilingir, “Sadece insanları değil; kiliseleri, okulları, binaları bile yok ettiler. Taş üstünde taş bırakmadılar. Evlere el koyup kendileri yerleştiler. Bir iz bile kalmasın istediler. Ancak başaramadılar. 100 yıl sonra bile hala Pontos Rum soykırımı konuşuluyorsa, 100 sonra bile gerçekler gizlenemiyorsa bu başaramadıklarının göstergesidir. Ben bugün burada konuşuyorsam bu başaramadıklarının göstergesidir. Biz hala buradayız. Hala buradayız’ diye konuştu.

Türkiye’de Pontos Rum soykırımıyla yüzleşmenin, Cumhuriyetin kuruluş süreciyle yüzleşmek anlamına geldiğine de dikkat çeken Çilingir, “Bu yüzden Kemalistler Pontoslu Rumların soykırımına uğramasına ilişkin sert bir duruş sergilemektedir. Ama toplum geçmişiyle yüzleştikçe önemli bir aydınlanma yaşanacaktır’ dedi.

Panelin ardından Pontiyaka/Romeyika şarkıların oluşan küçük bir dinleti düzenlendi. Despina Kamperidou ve Angeliki Pamokidou’nun Pontos ezgilerine Christos Kaliontzidis, Christos Csenkides ve Theodoros Kotsidis kemençeyle eşlik etti.